30-01-2021

moonlight mating en nieuwe blog-topics

Afgelopen week was er vooral voor de beginners van koninginnenteelt een interessant NBV-webinar. Er waren tal van vragen over de verschillende rassen in ons land en de ontstane kruisingen in de volgende generaties. Door bevruchtingsstations te bezoeken kun je de jonge moeren gericht laten aanparen. Op Vlieland is het overigens verboden om met iets anders te komen dan Carnica-moeren, maar elders zou je zelfs aan hybrideteelt kunnen doen. Ik raad dat ten strengste af. De nateelt hiervan kan allerlei extreme eigenschappen geven, dus niet doen. Laat dit maar aan de echte telers op het teeltstation over. 

Een andere mogelijkheid is kunstmatige inseminatie. iets dat twee jaar geleden bij mij thuis onder regie van Arista Bee Research gebeurd is. Een methode waarbij je in een seizoen verschillende kruisingen kan uitvoeren, dat maakt het interessant. Op de bevruchtingsstations staan meestal in het seizoen steeds dezelfde vadervolken. Met KI kun je dus makkelijk wisselen. Overigens vraagt dit wel een goede voorbereiding en planning want de darren mogen zich niet vermengen met darren uit andere volken. Darren zijn ongeveer 40 dagen na het leggen van de eitjes geslachtsrijp.

Een derde vorm van gerichte aanparing kun je bewerkstelligen met Moonlight Mating. Ik heb hier al eerder een blogbericht (klikken) over geschreven. 

Simpel gezegd: je verschuift het tijdstip waarop jouw geslecteerde darren en jonge moeren vrij mogen vliegen naar het einde van de middag. De andere darren zijn dan inmiddels weer terug op het honk en jouw darren zijn nagenoeg de enige die jouw jonge moeren kunnen tegenkomen. Je hebt ongeveer 1 sterk darrenvolk nodig per 10 jonge moeren. 

In de onderstaande video zie je de beelden van begin juni 2020. Je moet wel mazzel hebben met zon en temperatuur. Maar het is een leuke en interessante methode. Afgelopen jaar veel geleerd, dus zeker voor herhaling vatbaar. 

Dit bericht plaats ik vanwege de vragen hierover van BLOG-volgers. Nu we weer aan het begin staan van het nieuwe seizoen, zijn er misschien nog vragen of onderwerpen, die jullie graag behandeld zien. Uiteraard kan ik alleen topics behandelen, die ik tegenkom in mijn eigen imkerij. Zaken of imkerhandelingen, waarvoor ik bewust niet kies, kan ik ook niet laten zien. Ik ben wel bereid uit te leggen waarom ik het wel of niet doe. 

Voor beginnende imkers: kijk ook eens in het komende imkerseizoen in de speciale BLOG-categorie "Online imkerpraktijk".  Vragen kun je als reactie achterlaten, hiermee kan ik omissies aanvullen. 

Op naar het nieuwe bijenseizoen! Zie de foto van deze week met de sneeuwklokjes, de eerste bij was er al op gezien!

Ben Som de Cerff, hobby-imker en docent bijenteelt

Deel dit bericht

Reacties

  • Jan van Cadsand

    30-01-2021 om 14:16

    Ik heb altijd gelezen dat darren in alle vonken binnen mogen, hoe moet ik dan geloven dat de darren van het volk wat ik in de namiddag samen met de moeren uit de bevr kastjes darren zijn van Dat volk en nie van vervlogen Darren ? Ze gaan echt niet aan het eind van de dag allemaal naar huis terug. Een volk met gesloten doppen trekt darren aan, en die horen daar cht niet Allemaal thuis denk ik ?

    Jan, wellicht de video nog niet bekeken? Anders heb ik het niet goed genoeg uitgelegd. Mijn darren worden geboren in de HK boven een darrenrooster. Deze darren zitten dus afgesloten en komen alleen aan het eind van de middag vrij. Ze hebben dus een andere tijd waarop ze vliegen. Wilde darren kunnen beneden in de BK wel binnen komen, maar de vliegopeningen benden gaan om 17.30 uur dicht.
    Is het zo wel duidelijk? Groet, Ben

  • J El

    30-01-2021 om 15:59

    Ik zou graag zien hoe jij bevruchtingskastjes oftewel apideas, van een klein bevruchtingsvolkje laat uitgroeien tot een inwinterbaar volk.

    J El, ik zal je vraag samen met de hier bovenstaande vraag van Jos behandelen.
    Groet, Ben

  • Hero

    30-01-2021 om 15:59

    Dag Ben kun je ons ook iets vertellen over de bevruchtingpercentages en de eigenschappen van deze moonlichtmating moeren, mijn bijen hadden hun laaste echte vlucht op 15 november, toen 15 december vlogen nog een aantal volken , maar na die tijd geen bij , ze hebben dit jaar een vrij lange winter zit , de komende weken verwacht ik geen reinigingsvlucht , en er zat nogal wat heidehoning in de kasten , dus ik hoop dat ze geen roer krijgen, groet Hero

    Hero, dat viel nog tegen. Er was slechts 10% (3 moeren) raszuiver bevrucht, 80% beschouw ik als F1, wel bevrucht, maar te laat aan de leg. 10% verloren. Dus 27 van de 30 bevrucht. Waarvan 3 precies tijdens de MM-avonden.
    Schuld? Het weer en de opstelling van de kastjes. Groet, Ben

  • Jos Stroet

    30-01-2021 om 19:20

    De sneeuwklokjes beginnen hun nectar al weer vrij te geven. Biologische sneeuwklokjes (galanthus nivales)wees er snel bij j_stroet@hotmail.com €20,00/100 stuks.kunnen nu meteen de grond in.

    Ha Jos, je kunt beter een dergelijk bericht posten op het Imkerforum onder vraag en aanbod. De Blog-reacties zijn bedoeld voor het stellen van vragen en niet voor reclame boodschappen. Alhoewel ik ook zeker het nut van het poten van bolletjes wil promoten! Sneeuwklokjes blijven echte voorjaarsboodschappers. Groet, Ben

  • Hero

    30-01-2021 om 20:13

    Ben hoe weet je dat er 3 moeren 10 procent dus raszuiver zijn bevrucht? dat lijkt me met onze buckfast moelijk te bepalen omdat het ras door combinatieteelt is verkregen, niet zoals carnica,s met vleugelindexbepalingen, die dus raszuiver zijn.vriendelijke groet Hero.

    Ha Hero, ook bij de rassen als Carnica en Zwarte bij zullen er slechts weinig imkers werken met cubitaalindexen en mitochondriaal DNA-onderzoek om de zuiverheid te bepalen. Uiteraard wordt het door de echte telers wel gedaan.

    Bij de Buckfastbij wordt niet geselecteerd op biometrische eigenschappen, de Buckfastbij wordt uitsluitend beoordeeld op haar gedrag en prestaties. Dat gebeurt eveneens door Carnica en Zwarte bij telers.

    Bij een eilandbevruchtingstation vliegen uitsluitend de aldaar opgestelde darren rond. Zo mag je ervan uitgaan bij Buckfast dat er sprake is van de bedoelde zuivere aanparing. Over het begrip zuiverheid valt natuurlijk ook nog veel te zeggen, maar dat zal ik hier achterwege laten.

    Op het vaste land kun je in de middag de darrenvlucht waarnemen. Vroeg in de middag bij hogere temperaturen en volop zon trekken de darren er zo'n 20 tot 30 minuten erop uit. Dan tanken ze bij en gaan er weer op uit. Na 16.00 uur neemt de uitgaande vlucht sterk af en zie je steeds minder darren terugkomen. Van uitvliegen is omstreeks 17.00 uur meestal geen sprake meer.

    Deze waarneming doe je vooral de dagen voor en op de MM-avonden, samen met eventueel collega-imkers 2 a 3 km verderop. Je stelt zo proefondervindelijk vast dat er om 17.30 uur nagenoeg geen natuurlijke darrenvlucht meer is.

    Vervolgens laat je jouw duizenden geselecteerde darren vrij en direct daar achteraan je jonge moeren. Wanneer 90% van de darren van jou zijn, weet je dat je paring aan de moederskant 100% zuiver is en aan de vaderskant 80 tot 90%.

    Landbevruchting is nooit voor 100% zeker, maar bij 80% heb je al een zeer grote invloed op de nateelt.

    Zeker wanneer het om SMR/VSH-eigenschappen gaat, kun je met broedonderzoek, mijtenbesmettingsonderzoek en de pintest op hygiëne veel kwantitatieve data verzamelen, die meer kunnen vertellen over het slagen van de beoogde aanparingen. Groet, Ben

  • Josg

    31-01-2021 om 10:41

    Hi Ben ik zou eens graag zien hoe je een volkje uit een mlniplus op een correcte wijze overzet in een spaarkas. Er zijn een paar zaken te noemen als. De bijen verplaats je naar een andere plek in de bijenstand en je broedramen passen niet in de mlnlplus. Groet jos

    Jos, zal ik doen samen met de vraag van J El over apidea's omzetten naar MiniPlus. Groet, Ben

  • karin

    31-01-2021 om 13:46

    Moonlightmating wordt hier in België al geruime tijd door Marc Missotten uit Heers gedaan. Hij kweekt ook uitsluitend Buckfast en heeft uit moonlightmating heel goede resultaten.. ikzelf vind een moer die uit moonlightmating is ontstaan nog altijd de voorkeur hebben op KI. Zij is natuurlijk aangepaard met een grote hoeveelheid darren. De raszuiverheid ligt natuurlijk iets lager, maar voor de doorsnee imker zeker meer dan voldoende naar de gewenste eigenschappen. Geeft ook een volk met grotere diversiteit in werksters.

    Ha Karin, er gaat inderdaad niets boven een natuurlijke aanparing op onze eilandbevruchtingsstations Ameland en Marken voor Buckfast en Vlieland voor de Carnica's. Er schijnt ook een eiland te komen voor de Zwarte Bij.
    KI ligt meer voor de hand bij experimentele aanparingen of bij Single Drone Inseminatie om een bepaalde eigenschap naar boven te halen.
    Bij mijn eerste moonlight mating projectje heb ik me zeker laten inspireren door Marc Missotten en heb ook adviezen bij hem ingewonnen. Ik ga er kleinschalig zeker mee door want je kunt de selectie toch gemakkelijk in de goede richting duwen. Groet, Ben

  • marijn sanders

    31-01-2021 om 16:56

    Als ik goed heb op gelet geeft de vleugel index een goede indicatie of het eventueel de moeite is om een DNA-onderzoek te doen naar ras zuiverheid.
    Mitochondriaal DNA-onderzoek bepaald toch enkel de herkomst van de moederlijn, daar het mitochondriaal DNA van de zaadcel niet in de eicel komt?
    klopt dit of heb ik dit niet goed begrepen?

    Marijn, je hebt het helemaal goed begrepen. Bij de Zwarte Bij weet ik dat er eerst cubitaalindexen bepaald worden en daarna eventueel nog DNA-onderzoek. Dat laatste is wel redelijk prijzig.
    Mito.... geeft uitsluitend info over de moederkant. Groet, Ben

  • Herman Hulleman Harderwijk

    31-01-2021 om 19:57

    Dag Ben,

    Een mooi bóékje heb je al geschreven over het 'één-baks-imkeren; wellicht een ondersteuning middels video/blog ?!

    Ha Herman, zal ik zeker dit weer laten zien. Er zijn al een paar video's van het één-baks-imkeren. Ik zal ze nog eens bij elkaar in een playlist zetten en als QR-code in mijn boekje over Darwiniaans imkeren opnemen. Bedankt voor de tip. Groet, Ben

  • dirk

    01-02-2021 om 10:12

    Hey Ben, een handeling waarover ik weinig achtergrond vind is het werken met prikkeldeeg. Ik las dat er al imkers zijn die nu hun bijen al aanzetten tot het uitbouwen van hun volk.
    Welk zijn de voor- en/of nadelen van het werken met prikkeldeeg? Wanneer zou je dit aan- of afraden?

    Dirk, nu prikkelen met voer oftewel drijfvoeren is ten strengste af te raden. Je zet ze onnatuurlijk aan tot uitbreiding van het broednest terwijl natuur en weersomstandigheden te slecht zijn om vers stuifmeel te halen of fatsoenlijk buiten naar het toilet te kunnen gaan. Bovendien heeft onderzoek uitgewezen dat de volken wel of niet bijgevoerd uiteindelijk allemaal hun maximale grootte bereiken, die niet verandert door prikkelen of drijfvoeren. Grootte wordt bepaald o.a. door de kwaliteit van de moer en de drachtomstandigheden. De grootte van inwintering is feitelijk bepalend voor de uitwintering en het wel of niet binnenhalen van een voorjaarsoogst. Uiteraard speelt de bijengezondheid daarbij ook een belangrijke rol.
    Conclusie laat de bijen het vooral zelf doen, zonder goedbedoelde imkersingrepen. Alleen honger vraagt ingrijpen. Groet, Ben

  • dirk

    01-02-2021 om 10:35

    Ben, een andere handeling waar ik weinig over terug vind is raatvernieuwing. Zowat overal wordt gewezen op het belang hiervan en meestal wordt er dan aangegeven de oude ramen stilaan naar de buitenkant van de BK te verplaatsen, maar dat vind ik moeilijk. Ofwel zit in die donkere ramen nog broed, ofwel wordt hierin stuifmeel en later wintervoer opgeslagen. Heb jij tips om dit beter aan te pakken?
    Zijn er nog andere methoden om aan raatvernieuwing te doen?

    Ha Dirk, inderdaad is het vaak lastig om het juiste moment te vinden om raten te vervangen.
    1) Sommige beroepsimkers werken met 3 BK's. De 3e dient dan als HK (begint met kunstraat). In augustus halen ze de onderste BK helemaal weg en plaatsen ze de geslingerde 3e BK nu als 2e BK bovenop.
    2) werk je met 2 BK's spaarkast, dan kun je eind februari in de regel (6 op de 10 ) de onderste BK weghalen. Soms zitten er nog een paar honderd bijen in, maar meestal geen broed. Sla deze bijen af in een emmer en kiep ze snel op de BK met broed. Dit kan dus ook vaak in augustus.
    3) werk je met slechts 1 BK spaarkast, dan kun je de lege buitenste ramen in het voorjaar uitnemen en vervangen door kunstraat tegen het broednest. Vaak heb je ook nog te veel volle voerramen. Neem er daar ook eentje van weg en vervang door kunstraat. Nooit meer dan max 2 ramen kunstraat per keer geven.
    4) werk je met dadant dan ga je in het voorjaar krap zetten en bij het plaatsen van de hk neem je de overtollige ramen eruit. 1 of 2 weken later kun je 1x kunstraat plaatsen en na een week nog een 2e kunstraat. Voor het inwinteren kun je nog een keer 2 x kunstraat plaatsen.

    Met alle maatregelen zoals hierboven kun je 30 tot 50% van je oude ramen vernieuwen. De uitgenomen ramen kun je indien met voer hergebruiken in kunstzwermen of broedafleggers. De bijna lege oude ramen omsmelten.

    Ik hoop dat je hier iets aan hebt. Ik zal er met het maken van video's ook aandacht aan proberen te geven. Groet, Ben

  • Henk P.

    01-02-2021 om 11:28

    Goedemorgen Ben,
    Ik heb al 10 jaar een vitrine (observatiekastje) in de wand van de bijenstal met aan de buitenkant een glasplaat van dubbel glas en een deurtje enaan de binnenkant een geïsoleerde perspexplaat. De vitrine is 2 ramen breed en 3 ramen hoog. Al die jaren heb ik geen varroa bestreden. Al die jaren heb ik geen sterfte gehad en de koningin is in 1 geval 5 jaar actief gebleven. Als het te vol wordt vervang ik in de zomer een raam broed door een leeg raam. Aan het eind van de zomer zit de vitrine vol met bijen. Nu met de koude is het volk gereduceerd tot 2 ramen (met broednest). Voor mij is de vraag: Hoe kan een dergelijk volkje onder dergelijke omstandigheden overleven?
    Enerzijds heeft dit compacte volk weinig warmte verlies, dus een maximale warmtehuishouding. Anderzijds gebruik ik zoveel mogelijk gebruikte (zwarte) ramen. Wat het laatste betreft worden de cellen steeds kleiner door het achterlaten van de vervelling, waardoor je het effect krijgt van wat jij ook terug vindt bij de kleinere cellen.
    Deze vraag houdt mij al geruime tijd bezig. Wat zijn jouw gedachten daarover?
    Ik ben benieuwd naar je antwoord . . ..
    Groet Henk P.

    Ha Henk, leuk bericht! Wat jij ziet, ervaar ik ook. Volken kunnen overwinteren - mits geïsoleerd - met 2000 bijen, dat is de onderwaarde. Het geheim van de smid zit in het compacte en kleine broednest van maximaal 4 broedkamerramen in jouw vitrinekast en uiteraard het hygiënisch gedrag van jouw bijen, waardoor ze gezond blijven. Tom Seeley heeft in een onderzoek met twee groepen van 12 volken, waarbij de ene groep 1 bk had en de ander 2 bk's bewezen dat de volken met de kleine broednesten veel minder mijten hebben (eenderde) en ook veel betere overleveringskansen hebben dan de grote volken.
    Een compact klein broednest genereert een verminderde mijtengroei. Daarnaast werkt het niet reizen met dit volk in je voordeel. Er komen geen vreemde virussen of mijten binnen, hetgeen wel gebeurt wanneer je reist naar heide of springbalsemien. Op die manier ontstaat er een evenwicht tussen parasiet en gastheer. In de herfst en winter gaat 90% van de mijten van nature dood en in het voorjaar en zomer groeit de populatie mijten weer, maar blijkbaar zonder pathogene virussen.
    Mogelijk spelen de kleine cellen ook een rol, waardoor de broedduur verkort is en de R van de mijtenvoortplanting dus kleiner is of gelijk aan 1. Groet, Ben

  • Lippe

    01-02-2021 om 13:55

    Hey Ben,

    Foto's van bloeiende sneeuwklokjes heb ik ook al voorbij zien komen. Ook de Hazelaar bloeit al, maar als ik de weerberichten zo bekijk wordt het de komende 2 weken nog geen vliegweer.

    Erg interessant onderwerp dat MM.
    2 vragen daarover: Doe jij nog wat speciaals met de darrenvolken?
    Ik heb namelijk eens gelezen dat voor goede sterke darren je moet zorgen dat de volken goed in het vet zitten, eventueel zelfs voeren. Bij honger en stuifmeelschaarste worden de darren er namelijk als eerste uitgegooid, hetgeen de fertiliteit van de darren niet ten goede komt.
    Ook eens gehoord of gelezen dat wanneer je geen darrenraat snijdt lees; de natuurlijke darrenbalans verstoort, er maar weinig darren van elders in je volken terecht komen, omdat ze dan zogenaamd al 'vol' zitten. In die wetenschap zou je met een groepje imkers binnen een bepaalde straal een aardig resultaat kunnen halen met landbevruchting zonder ingewikkelde ingrepen. Wat weet jij hier van?

    Verder vind ik ieder bericht over koninginnenteelt erg interessant en zie uit naar je blogs daarover komend seizoen. Mijn voorkeur gaat uit dit te doen met een dikke VBA. Een hoop jonge bijen en koninginnen te verdelen in vele kernvolkjes en de productievolken zijn er gelijk mee getemperd.

    Ha Lippe, misschien kunnen de schaatsen wel uit het vet?

    De darren vitaal en in leven houden, vraagt wel wat extra's. Vooral in mei na afloop van de voorjaarsdracht (na de meidoorn) is het hier droevig gesteld met de dracht. Ik heb mijn drie darrenvolken toen goed in de gaten gehouden. Uiteraard geen honing afgenomen en bijgevoerd met Candipolline Gold. Dat heeft ze er in ieder geval van weerhouden om de darren te slachten.

    Wat je ook kunt doen, is de volken moerloos maken. Dan houden ze de darren ook zeker aan.

    Darrenraat snijden doe ik nergens meer, dus ik heb in de regel een gezonde hoeveelheid darren in de volken. Maar van de vol=vol methode had ik nog niet gehoord. Ik zal het boek van Winston er eens op naslaan. Groet, Ben

  • Anneke van Pelt

    03-02-2021 om 15:56

    Hallo Ben, hoe maak je een darrenvolk?

    Ha Anneke, zorg dat er geen vreemde darren de kast in kunnen komen, dus plaats een darrenrooster op de bodem. Vervolgens hang je 45 dagen voor je geslachtsrijpe darren nodig hebt een leeg raam naast het broednest. Dat wordt darrenraat. Hiervan kun je er twee of drie na elkaar opkweken. Voor de MM-dagen wel je darren in de namiddag (17.30 uur ongeveer nadat de wilde darren niet meer vliegen) loslaten zodat ze kunnen poepen. Dan zijn ze topfit voor de MM-avonden. Je kunt ze eventueel door de dekplank half te openen los laten. Een dubbele vliegopening (boven en onder darrenraam) is nog beter. Groet, Ben

  • Bert Haver

    06-02-2021 om 22:03

    Hallo Ben,
    Over raat vernieuwing gesproken, is de Celler rotatie methode achterhaald-voldoen niet helemaal-of hier weinig toegepast? Zie jij ook nadelen aan deze methode?

    Ha Bert, op zich is het een goede biotechnische methode om van de mijten in een volk af te komen. In Duitsland veel toegepast, hier minder. Maar toch ook wel. Mijn doel is te imkeren met bijen en mijten, zonder de mijten te bestrijden. Dus door selectie op mijtarme volken en kleinere broednesten en kleine cellen (verkorte broedduur). Groet, Ben

  • Catherine

    07-02-2021 om 08:55

    Hej Ben,
    Als topic zou Ik graag meer willen weten welke methodes er zijn om ramen honing ( en ook ramen stuifmeel) te bewaren als reservevoeding voor later. Kan dat ook buiten de vriezer ? Hoe Lang zijn ze te bewaren?

    Ha Catherine, zomerhoning kun je eigenlijk het beste in de volken zelf bewaren. Die bestrijden zelf de wasmotlarven. Je kunt ze ook bewaren in de vriezer. Maar opslaan in de schuur werkt het slechtste.
    Voerramen, die je in maart eruit haalt, kun je wel twee of drie maanden in de schuur bewaren om in te zetten in mei/juni bij kunstzwermen of broedafleggers, maar veel langer kun je ze niet bewaren. Groet, Ben

  • Roland

    21-02-2021 om 18:13

    Hoi Ben,

    Zou je de koninginnen kunnen laten bevruchten door je darren in een grote kas van een fruitkweker?

    Ha Ronald, is al vaker geprobeerd. Het lukte op die manier niet. Groet, Ben

  • Roland

    21-02-2021 om 21:40

    Hoi Ben,

    Waardoor zou het in kassen niet lukken?

    Roland, in de natuur vormen zich darrenverzamelplaatsen van honderden of duizenden darren op een afstand van 1 tot 5 km van de kast. Dit kun je in een kas niet nabootsen.
    Groet, Ben

  • Jenne

    09-03-2021 om 17:52

    Hey Ben,

    Leuke blog! Ik doe dit jaar ook een poging met de avondbevruchting. Tijdens de momenten van de avondbevruchting in je filmpje leek het heel goed weer te zijn. Heb je een idee waarom het toch niet goed gelukt is? Zou het dan vooral aan de leeftijd van de darren liggen?

    Ha Jenne, ik denk meer aan de leeftijd van de moeren. Ik heb mijn schema 2 dagen vervroegd vanwege het warme weer en de verwachting dat het drie dagen later erg koud zou worden.
    Mijn moeren waren dus in feite aan de jonge kant en nog niet bronstig genoeg.
    Ander aspect bij mij was de opstelling van de bevruchtingskastjes. Ik had ze in een opstelling waarbij ze naar alle windrichtingen opgesteld stonden. Dus niet allemaal pal in de richting van de ondergaande zon.
    Ik ga in de toekomst zowel de darrenvolken als de bevruchtingkastjes allemaal naar het westen/zuidwesten richten, zodat ze maximale lichtinval krijgen.
    Ja en de planning blijft een gok, zon en temperatuur zijn de belangrijkste schakels om de moeren en darren naar buiten te lokken. Groet, Ben

Uw reactie

Vink onderstaand controlevakje aan tegen spamrobots

Blijf op de hoogte

Wilt u automatisch een e-mail ontvangen zodra Ben Som de Cerff een nieuw blogbericht heeft geplaatst?
Meldt u zich dan hier aan.